Kult bloków z Stonehenge
Agnieszka Funała
W południowo-zachodniej części Anglii, na równinie Salsbury stoi Stonehenge, czyli „kamienne szubienice". Patrząc na ten gigantyczny kamienny krąg, wydaje się nieprawdopodobne, że jego budowniczowie dysponowali jedynie motykami z rogów jelenia i jednocześnie... ogromną wiedzą matematyczną i astrologiczną.
Nic więc dziwnego, że to miejsce od wielu wieków fascynuje archeologów, pisarzy i arty stów, przyciągając co roku rzesze zwiedzaj cych. Jednak wciąż nikt nie potrafi od powiedzieć na najważniejsze pytanie dotyczące tego i miejsca: czym jest Stonehenge oraz w jakim celu zostało wybudowane? Teorie wahają się od prawdopo dobnych do niemalże absurdalnych. Niektórzy twierdzą, że mogła to być próba naśla dowania staroży nej architektury we cmentarzysko lub świątynia. Jednak nadal brakuje spójnej koncepcji rozwiązującej zagadkę „kamiennych szubienic" i istnieje małe prawdopodobieństwo, abyśmy kiedyś w pełni poznali znaczenie tego miejsca.
Naukowcy od dawna usiłują odpowiedzieć na pytanie, skąd pochodzą kamienie, które posłużyły do budowy Stonehenc niedawna sądzono, że trar sportowano je na tratwach z gór Preselly leżących w Walii. Niedawno geolodzy zakwestionowali tę teorię, twierdząc zgodnie, że głazy za bardzo różnią się między sobą, aby mogły pochodzić z jednego miejsca. Bardziej prawdopodobna wydaje się hipoteza, że to lodowiec przywlókł je z różnych miejsc w okolice Stonehenge.
"Kamienne szubienice" powstawały w kilku fazach. Najpierw około 3100 r. p.n.e. wyko-pano ogromny rów w kształcie pierścienia, naokoło niego pionowo ustawione były niewielkie kamienie, a pod nimi wykopano jamy. Na cześć odkrywcy na- zwano je „jamami Aubrey'a". Pierwszy potężny kamień zwany Heelstone, wyznaczający wejście na teren, stoi poza kręgiem, prawdopodobnie w swoim pierwotnym miejscu.
Około 2100 r. p.n.e. (kiedy pierwszą fazę budowli można już było uznać za starożytny zabytek) zaczęła kształtować się znana postać Stonehenge. Zbudowano krąg z olbrzymich bloków szarego piaskowca. Wewnątrz kręgu ustawiono w podkowę kilka potężnych trylitów (są to dwa pionowe kamienie ustawione obok siebie, przykryte trzecim poziomym głazem). Należy sądzić, że kolejne pokolenia budowniczych kilkakrotnie zmieniały ustawienia głazów. Czemu miał więc służyć tak ogromny wysiłek?
W XIX wieku popularność zdobył pogląd, iż miejsce to ma związek z druidami - starożytnymi celtyckimi kapłanami. Stonehenge miało być wybudowaną przez nich świątynią. Jednak jest to mało prawdopodobne, ponieważ Stonehenge zostało ukończone co najmniej tysiąc lat przed rozkwitem kultury druidów. Wysuwano teorie, że budowla mogła być obserwatorium astronomicznym. Ta sugestia nieprędko doczekała się uznania. Dopiero kilkanaście lat temu astronom G. Hawkins za pomocą komputera przeliczył wszystkie możliwe położenia różnych ciał niebieskich nad Stonehenge i stwierdził, 26 budowla miała służyć tylko i wyłącznie dp ustalania obiegu Słońca i Księżyca po kopule niebios. Kamienne trylity, mimo wyglądu wielkich bram, są w istocie tak wąskie, że nie można przez nie przesunąć głowy. Ale każda z tych szpar pozwala ujrzeć dokładnie punkt horyzontu, w którym Słońce wschodzi lub zachodzi w dniach przesilenia letniego i zimowego, a także równonocy wiosennej i jesiennej. Tylko skąd starożytni mieszkańcy Anglii mogli posiadać tak imponującą wiedzę? Nikt nadal nie potrafi odpowiedzieć na to oraz wiele innych pytań. Stonehenge i jego przeszłość wciąż pozostają tajemnicą...
Polskie Stonehenge
Na Kaszubach, w pobliżu miejscowości Odry, znajduje się miejsce przypominające Stonehenge. Na powierzchni 17 hektarów lasu rozmieszczonych jest 10 kamiennych kręgów różnej wielkości. Jak powstały i kto je zbudował - do końca nie wiadomo. Jedna z hipotez mówi, 12 było to cmentarzysko Gotów, którzy przybyli na nasze ziemie około 70 r. n.e. Jednak niedawne badania wykazały, że głazy mają co najmniej sześć tysięcy lat, czyli tyle, ile przypisuje się megali-tom w Stonehenge.
| < Poprzedni | Następny > |
|---|
