| Feniks - symbol nieśmiertelności |
 Feniks to mistyczny ptak będący symbolem nieśmiertelności i zmartwychwstania. Egipcjanie nazywali feniksa ptakiem słońca - Benu. Herodot i Pliniusz, kronikarze rzymscy, nazywają go "arabskim ptakiem". W mitach chińskich feniks (feng-huang) jest ptakiem pojawiającym się sporadycznie, aby zapowiedzieć doniosłe wydarzenia lub ogłosić wielkość rządzącego monarchy, np. legendarnego Żółtego Cesarza Huang-Ti, który władał Chinami w XXVII w. p.n.e. Feniks odgrywa jednak istotną rolę w mitach i symbolice chińskiej. Jest jednym z niebiańskich symboli. W mitach egipskich o Ozyrysie i Ra jest symbolem nieśmiertelności i zmartwychwstania. Według wierzeń egipcjan - feniks był ptakiem wielkości orła, o błyszczącym, złocistoszkarłatnym upierzeniu, złotym ogonie, dziobie, szponach i melodyjnym głosie. W mitologii greckiej i rzymskiej Feniks kończył życie ginąc w płomieniach, następnie po trzech dniach zmartwychwstaje, rodząc się jako piękny i młody ptak. Co ciekawe wizerunek feniksa wybijano na rzymskich monetach z napisem Aeternitas lub AION, a za Konstantyna Wielkiego: "Felix reparatio temporum". Te wyobrażenia o Feniksie przejęło chrześcijaństwo. Ojcowie Kościoła przyznawali Feniksowi role symbolu o podwójnym znaczeniu – miał on oznaczać zarówno Zmartwychwstałego Chrystusa, jak i duszę ludzką. Jest więc pełna analogia z omawianym wcześniej jeleniem. O feniksie wczesnochrześcijański fizjolog tak pisze: „Jeżeli nierozumnemu stworzeniu, które nie zna Stwórcy Wszechrzeczy, dana jest moc powstania ze zmarłych, czyż nam, którzy chwalimy Pana i przestrzegamy jego przykazań, nie będzie dane zmartwychwstanie?” w ikonografii chrześcijańskiej często pełni feniks rolę podobną do pelikana. (Biedermann Hans; Leksykon Symboli: Warszawa 2003, s.127-128). W Chrystusie feniks oznacza przede wszystkim Jego Boską naturę, w odróżnieniu od wspomnianego pelikana, który oznacza naturę ludzką. Kiedy symbolizuje duszę wskazuje po pierwsze na jej nieśmiertelność, po drugie zaś na możliwość jej oczyszczenia w ogniu czyśćcowym. Poza tym w symbolice feniksa mieści się zwycięstwo nad śmiercią, co łączy się z aspektami już omówionymi, a także dziewictwo. To ostanie wynika z tradycji żydowskiej. W tejże feniks, występujący pod imieniem Milcham jest jedynym zwierzęciem, które odmówiło Ewie zjedzenia owocu z drzewa wiadomości. Nagrodą za to była otrzymana od Boga nieśmiertelność. (Mariusz Dobkowski, Feniks, w Religia, 2001-2003, T.4, s.17). Feniks symbolizuje także samotność, gdyż w danym czasie mógł żyć tylko jeden osobnik. Także wokoło wieku feniksa narosło wiele legend i teorii. Jedni twierdzą, że feniks żyje 1000 lat, jeszcze inni mówią że 660, a jeszcze inni, że 350 lat. Jednak najczęściej w utworach starożytnych pisarzy podaje się 500 lat, jako okres życia tego cudownego ptaka. Feniks występował także w polskiej literaturze, pisał o nim I. Krasicki, S. Żeromski oraz J. Słowacki. Motyw feniksa występuje także w literaturze współczesnej m.in. w cykl powieści o Harrym Potterze J. K. Rowling. Owidiusz, poeta rzymski pisał : "Mówią, iż wąż z ludzkiego szpiku się wylęga, Kiedy zgnilizna w grobie pacierza dosięga. Tak jeden twór natury w drugi się przeradza. Lecz jest ptak, co sam ginie i sam się rozpładza; Syryjczyk zwie go Feniks. Nie ziołami żyje, Ale sokiem amomu lub mirry łzy pije. Gdy pięć wieków przeminie, Feniks kończy życie, Wtedy w konarach dębu lub na palmy szczycie Z pomocą szpon i dzioba gniazdo sobie ściele, Kładzie weń wonne nardy i lawendy ziele I razem z żółtą mirrą korę cynamonu, I tak leżąc wśród woni, oczekuje zgonu. Z grobu ojca, co razem jest kolebką syna, Młody Feniks wiek równie długi rozpoczyna."
|
